जीएसटीच्या आडून

"आले देवाजीच्या मना ..... " या उक्तीप्रमाणे एकदाचा जीएसटी लागु झालाय. आमच्यासारख्या बऱ्याच जणांना अगोदरचा सेल्स टॅक्स, व्हॅट, कस्टम, अमुक तमुक ह्यातलं काही कळत नव्हतंच. त्यात अज्ञानाच्या यादीत आता अजून एका आयटमची भर पडलीय. नोकरदार असल्याने आम्ही सक्तीने का होईना "प्रामाणिक करदाते" या सदरात मोडणारे (शक्य तिथे खाच्या मारणारे सुद्धा). याबाबतीत आमच्या दृष्टीने धंदेवाले अधिक सुखी, कारण त्यांना टॅक्स वाचवण्याचे, चोरण्याचे अनेक मार्ग उपलब्ध. सापडेल तो चोर, बाकीचे साव हा आपल्या देशातला अलिखित दंडक आहे. सार्वजनिक ठिकाणी थुंकताना, मूत्र विसर्जन करताना, पैसे खाताना, गूळ पाडताना लोकांच्या नजरेत न येणं ही एक कला आहे. आमचे बहुतांश देशबांधव (माझ्यासाहित) यात कमालीचे पारंगत आहेत. बाकीचे आपोआप बावळट या सदरात मोडतात हे वेगळं सांगायला नकोच. हे आहे आमच्या देशाचं सामूहिक चारित्र्य, जे इतर देशातली स्वच्छता, नागरिकांचा प्रामाणिकपणा, सचोटी यावर तोंडाला फेस येईपर्यंत बोलताना आणि राजकारण्यांना / ईथल्या व्यवस्थेला शिव्या घालताना आम्हाला चुकूनही आठवत नाही किंवा त्याची लाज वाटत नाही. १ जुलैला जीएसटी लागू झाला आणि त्याच्या आडून ग्राहकांची लूट सुरू केलेल्या हॉटेल्सची बिलं धडाधड सोशल मीडियावर पोस्ट होऊ लागली आहेत. ३० जून पर्यंत ज्या दरात वस्तू मिळत होती त्यात सर्व कर आणि व्यावसायिकाचा नफा अंतर्भूत होता व संबंधीत व्यावसायिक ग्राहकाकडून वसूल केलेला कर प्रामाणिकपणे सरकारी खजिन्यात जमा करत होता हे गृहीत धरून या पोस्ट पडत आहेत, जे की निव्वळ भोळसटपणाचं लक्षण आहे. जे अगोदर कर चोरी करत होते आणि ज्यांच्या अनैतिक नफ्यास जीएसटी मूळे तोशीस लागत आहे तेच लोक अगोदरच्या करासाहित असणाऱ्या (?) किमतीवर पुन्हा जीएसटी आकारून लूट करत आहेत. खरंतर ज्यांना प्रत्यक्ष हा अनुभव आलाय त्यांनी संबंधित यंत्रणेकडे याची तक्रार करायला हवी. पण असं न करता (फक्त) सोशल मीडियावर पोस्टी पाडून सरकारला शिव्या देण्यात आपण धन्यता मानतोय. हा आहे आपल्या सामाजिक भान आणि राष्ट्रनिष्ठेचा आरसा. कोणीतरी मसीहा येईल आणि आपल्या देशाला पुन्हा सोने की चिडीया बनवेल या विशफुल थिंकिंग मधून बाहेर पडून, जबाबदारी घेऊन, प्रत्यक्ष कृतीला सुरुवात करेपर्यंत "नेहरू - गांधी - मोदी" ला शिव्या देण्याच्या असीम संधी आपल्याला मिळतंच राहतील. ©शैलेंद्र दिंडे ०४/०७/२०१७